Με την επέλαση του κορωνοϊού έχουμε παράλληλα και ένα βομβαρδισμό παραπληροφόρησης που εκμεταλλεύεται τον πανικό και τον γρήγορο ρυθμό των εξελίξεων για να διαδώσει ψεύτικα νέα, παραπλανητικές ειδήσεις, αντιεπιστημονική προπαγάνδα και απάτες. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι πολλές φορές παραδέχονται τη δυσκολία της εύρεσης και της διασταύρωσης της αλήθειας, αναγνωρίζοντας ότι το καθετί που γράφουν αποτελεί μια πρόχειρη καταγραφή της ιστορίας η οποία μπορεί σε σύντομο χρονικό διάστημα να αναθεωρηθεί.[1] Στεκόμαστε απέναντι σε αυτή την παράνοια, με όπλα μας τη λογική σκέψη και τη διασταύρωση των πληροφοριών από αξιόπιστες πηγές, πριν τις υιοθετήσουμε και προσπαθούμε να κρατήσουμε ψύχραιμη στάση απέναντι σε ό,τι είναι δυνατό να ελεγχθεί και να επιβεβαιωθεί ή να διαψευστεί.


Παραπληροφόρηση από ελληνικά ΜΜΕ[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τις πρώτες εβδομάδες εφαρμογής των μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης αρκετά κανάλια και ιστοσελίδες στην Ελλάδα κατηγορήθηκαν για παραπληροφόρηση σχετικά με τη συμπεριφορά των Ελλήνων πολιτών, υπερτονίζοντας σε σχέση με την πραγματικότητα την ανυπακοή των πολιτών και τις περιπτώσεις παραβίασης των μέτρων, με αποκορύφωμα την περίπτωση του πλήθους στον παραλιακό δρόμο της Θεσσαλονίκης[2], όπου μετά από ανάλυση[3] και από άλλες, ερασιτεχνικές λήψεις της ίδιας μέρας και ώρας[4] φαίνεται ότι η χρήση του zoom στην κάμερα σε συνδυασμό με τα σχόλια των δημοσιογράφων δημιούργησαν λανθασμένες εντυπώσεις και την περίπτωση της εξόδου της 25ης Μαρτίου[5][6][7] όπου παρουσιάστηκαν πλάνα από συγκεκριμένη χρονική στιγμή με αυτοκίνητα στα διόδια της Ελευσίνας όπου υπήρχε συμφόρηση λόγω καθυστερήσεων στην πληρωμή, μεγεθύνοντας έτσι το εύρος της εξόδου.[8] Ο ίδιος ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη σε συνέντευξή του παραδέχτηκε το γεγονός, δίνοντας ωστόσο συγχαρητήρια στα κανάλια γιατί το έκαναν για καλό σκοπό: Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι πολίτες πειθάρχησαν στη συντριπτική τους πλειονότητα.  Η τηλεόραση μεγέθυνε ελάχιστες μειοψηφίες στις παραλίες και στα άλση. Καλά έκανε η τηλεόραση γιατί η πειθαρχία πρέπει να είναι απόλυτη.[9] Σε στοιχεία που παρουσίασε η Google σε σχέση με τη συμμόρφωση των πολιτών με τα μέτρα της καραντίνας, βασισμένη στα GPS των κινητών τηλεφώνων των χρηστών του Google Maps σε 131 χώρες στον κόσμο, είναι εμφανές ότι στην Ελλάδα οι πολίτες σε συντριπτικό ποσοστό ακολούθησαν τα μέτρα, σε επίπεδα μεγαλύτερα από τις περισσότερες χώρες της Ευρώπης και Παγκοσμίως.[10][11]

Συστηματική Αντιμετώπιση Fake news[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μπροστά στην πρόκληση που έθεσε η εξάπλωση του φαινομένου των ψευδών ειδήσεων την περίοδο της πανδημίας οι δημοφιλείς διαδικτυακές εταιρίες και οργανισμοί ανέλαβαν πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Στη Wikipedia, ομάδες έμπειρων συντακτών αναλαμβάνουν να "χτενίζουν" τα λήμματα ώστε να επισημαίνουν ελλείψεις τεκμηρίωσης ή να εντοπίζουν λανθασμένες καταχωρήσεις. [12] Η Google ελέγχει τα αποτελέσματα αναζήτησης για τον Κορωνοϊό ώστε να αφαιρεί τις ιστοσελίδες που δημοσιεύουν ψευδείς ειδήσεις. Παρόμοια εργαλεία περιορισμού των αναδημοσιεύσεων ψευδών ειδήσεων εφάρμοσαν το Facebook, το Twitter, το YouTube, το Reddit, το Instagram, το WhatsApp και το Pinterest, με κάποιες από τις παραπάνω εταιρίες να έχουν ενσωματώσει στις εφαρμογές τους ένα κέντρο ενημέρωσης που περιέχει αξιόπιστες ειδήσεις σχετικά με την πανδημία.[13] Ο ίδιος ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) αναγκάστηκε να δημιουργήσει τη δική του σελίδα MythBusters για την καταπολέμηση των ψευδών ειδήσεων σχετικά με τον Κορωνοϊό και την πανδημία. [14] Σε ορισμένες περιπτώσεις Google και Facebook προχώρησαν σε πιο επιθετική αντιμετώπιση κατεβάζοντας βίντεο και καταργώντας λογαριασμούς χρηστών που συστηματικά παραπληροφορούσαν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο λογαριασμός του David Icke στο YouTube[15] και το Facebook[16] που διαγράφηκε καθώς διέδιδε θεωρίες συνωμοσίας με ρατσιστικό μίσος και παραπλανητικές ιατρικές συμβουλές για τον τρόπο μετάδοσης του ιού, επικίνδυνες για το κοινό.

Θεωρίες Συνωμοσίας[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τεχνητά κατασκευασμένος σε εργαστήριο ο ιός;[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εικόνα που διακινήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως απόδειξη ότι ο Κορωνοϊός ήταν γνωστός από πριν την πανδημία και επομένως κατασκευασμένος και η πανδημία σχεδιασμένη. Βέβαια οι Κορωνοϊοί είναι μια ολόκληρη οικογένεια ιών, γνωστών εδώ και πολλά χρόνια[17], αλλά αυτό δεν πτόησε όσους χρησιμοποίησαν την άγνοια των υπολοίπων για να διαδώσουν συνειδητά μια ακόμη ψευδή απόδειξη της θεωρίας συνωμοσίας τους.

Από την πρώτη στιγμή του ξεσπάσματος της επιδημίας και πριν καν εξελιχθεί σε πανδημία, κάποιοι είχαν ήδη βγάλει τα συμπεράσματά τους: Τον ιό τον κατασκεύασαν Κινέζοι/Αμερικάνοι/Εβραίοι οι οποίοι έχουν και το εμβόλιο έτοιμο για να το πουλήσουν σε όλο τον κόσμο. Ένα από τα πρώτα πρόσωπα που συνδέθηκε με τη θεωρία αυτή ήταν ο δισεκατομμυριούχος ιδρυτής της Microsoft Bill Gates, ο οποίος τα τελευταία χρόνια αφιερώνεται στο φιλανθρωπικό έργο μέσω του ιδρύματος που έχει δημιουργήσει μαζί με τη σύζυγό του.[18] Κατά καιρούς στο παρελθόν ο Gates μίλησε για το ενδεχόμενο μιας παγκόσμιας πανδημίας και την ανάγκη να θωρακιστεί η ανθρωπότητα απέναντι σε αυτή την απειλή. Στα μέσα του Μαρτίου έδωσε μια διαδικτυακή συνέντευξη στο reddit, τη γνωστή πλατφόρμα συζητήσεων.[19] Στα τέλη Απριλίου κυκλοφόρησε παγκοσμίως η φήμη ότι ο νομπελίστας Ιάπωνας καθηγητής Ιατρικής Tasuku Honjo εξέφρασε τη βεβαιότητά του ότι ο ιός είναι κατασκευασμένος. Σε πολλά ξένα και ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ΜΜΕ διαδόθηκε η ψευδής είδηση[20], διανθισμένη με επιπλέον δηλώσεις ότι μόλις ξέσπασε η επιδημία η Κίνα έσπευσε να κατοχυρώσει την πατέντα ενός φαρμάκου[21] και ότι ο Ιάπωνας καθηγητής δήλωσε ότι αν δεν έχει δίκιο μπορούν να του αφαιρέσουν το Νόμπελ.[22] Η φήμη πολύ γρήγορα διαψεύστηκε από τον ίδιο τον καθηγητή και το Πανεπιστήμιο του Κιότο[23]. Ωστόσο ήδη είχε αναπαραχθεί χιλιάδες φορές από τους οπαδούς των θεωριών συνωμοσίας σε όλο τον κόσμο.[24]

Δίκτυα 5G[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τις πρώτες ημέρες του Απριλίου εμφανίστηκε μια θεωρία που απέδιδε τη πανδημία του κορωνοϊού στα δίκτυα δεδομένων 5G.[25] Η θεωρία φαίνεται να ξεκίνησε από τα μέσα Μαρτίου, σαν μια εξειδίκευση της γενικότερης φήμης των τελευταίων ετών ότι τα νέας τεχνολογίας 5G δίκτυα προκαλούν ασθένειες.[26] Οπαδοί αυτής της θεωρίας συγκεντρώθηκαν σε διάφορα μέρη του κόσμου, ξεκινώντας από τη Μ. Βρετανία, διαμαρτυρόμενοι για την απειλή στην υγεία τους και προκαλώντας δολιοφθορές στους πυλώνες κεραιών 5G. [27] Στην Κύπρο, οπαδοί αυτής της θεωρίας προκάλεσαν φθορές σε συμβατικές κεραίες τηλεφωνίας μη μπορώντας να διακρίνουν ότι δεν επρόκειτο καν για κεραίες 5G, μια τεχνολογία που δεν έχει ακόμη φτάσει στη χώρα. Η καταστροφή υποδομών τηλεπικοινωνίας προκάλεσε απώλεια επικοινωνίας σε πολλούς πολίτες εν μέσω καραντίνας και ενδεχομένως σε ζωτικής σημασίας επικοινωνίες.[28] Σε απάντηση αυτού του παράλογου, μικρής έκτασης, αλλά εξαιρετικά ανησυχητικού φαινομένου, επιστήμονες και ειδικοί σε όλο τον κόσμο [29], οι ίδιες οι εταιρίες τεχνολογίας [30], αξιωματούχοι κρατών [31], αλλά και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας [32][33]αναγκάστηκαν να αντιδράσουν άμεσα και κατηγορηματικά με ανακοινώσεις και επιστημονικές αναλύσεις.

Αντιεμβολιαστές[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι ομάδες των αντιεμβολιαστών αρχικά κράτησαν χαμηλό προφίλ καθώς το αφήγημά τους δεν μπορούσε να έχει απήχηση εν μέσω μιας πανδημίας όπου όλος ο κόσμος επιζητεί ένα αποτελεσματικό εμβόλιο για να επιτευχθεί η ανοσία αγέλης χωρίς τα θύματα που συνοδεύουν την ανεξέλεγκτη εξάπλωση του ιού. Πολύ γρήγορα όμως και πριν καν να βγουν έστω και δοκιμαστικά τα πρώτα εμβόλια, έσπευσαν να διασπείρουν τους φόβους τους για το μελλοντικό εμβόλιο, όποιο κι αν είναι αυτό.[34] Ένα μέρος των αντιεμβολιαστών ισχυρίζονται ότι το εμβόλιο θα περιέχει μικροτσίπ ή ηλεκτρονικό μελάνι που θα "σημαδεύει", τους πολίτες για να μπορούν να τους παρακολουθούν. Κυκλοφόρησαν διάφορα βίντεο-ντοκουμέντο[35] όπου παρουσιάζεται το μικροτσίπ που θα περιέχει το εμβόλιο και πώς βγαίνει από τη βελόνα του εμβολίου για να μπει στο δεξί (συγκεκριμένα) χέρι, με τη μικρή λεπτομέρεια ότι αυτό που φαίνεται στο βίντεο είναι το (πραγματικό) μικροτσίπ που μπαίνει στα κατοικίδια ζώα εδώ και πολλά χρόνια. Όταν ξεκίνησαν οι πρώτες δοκιμές σε ανθρώπους για ένα από τα υποψήφια εμβόλια στη Μ. Βρετανία, διέδωσαν τη φήμη στα social media ότι μια βιολόγος και από τις πρώτες εθελόντριες που έκανε το εμβόλιο, η Elisa Granato, πέθανε από παρενέργειες του εμβολίου.[36] Η φήμη διαψεύστηκε από την ίδια η οποία έβγαλε σχετικό βίντεο δηλώνοντας ότι μάλλον είναι ζωντανή.[37] Φήμες που φέρουν τους αντιεμβολιαστές να της ζητούν να το ξανασκεφτεί ελέγχονται ως ανακριβείς.


Ιατρικές Συμβουλές[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την πανδημία του Κορωνοϊού οι σελίδες, άρθρα, αναρτήσεις με παραπλανητικές συμβουλές ήταν πολλές. Εδώ συγκεντρώνουμε κάποια χαρακτηριστικά παραδείγματα καθώς και κάποια ειδησεογραφικά άρθρα που ασχολούνται με αυτές και τις επιπτώσεις τους.

Διάδοση fake news μέσω μηνυμάτων[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι επικεφαλείς δημόσιας υγείας της Αγγλίας προειδοποιούν για την διάδοση ενός ηχητικού μηνύματος μέσω WhatsApp το οποίο περιέχει ψευδείς πληροφορίες σχετικά με τον κορωνοϊό.[38] Παρόμοια μηνύματα μέσω WhatsApp χρησιμοποιήθηκαν για υποκλοπή κωδικών, στοιχείων πιστωτικών καρτών και οικονομική εξαπάτηση.[39]

Χλωροκίνη[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παρασυρόμενοι από τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι η χλωροκίνη, ένα φάρμακο για την ελονοσία, είναι πιθανή θεραπεία για τον κορωνοϊό[40], πολλοί Αμερικανοί πολίτες έσπευσαν να αγοράσουν χλωροκίνη σε διάφορες μορφές με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν ελλείψεις για ασθενείς που πραγματικά χρειάζονταν το φάρμακο[41]. Ένα ζευγάρι από την Αριζόνα αγόρασε φωσφορική χλωροκίνη, μια μορφή υγρού καθαριστικού για ενυδρεία, το διέλυσαν σε νερό και το ήπιαν με αποτέλεσμα ο άνδρας να πεθάνει και η γυναίκα να νοσηλευτεί με σοβαρά προβλήματα υγείας[42]. Η ίδια η δήλωση του Αμερικανού προέδρου ήταν λανθασμένη αφού η χλωροκίνη δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τον κορωνοϊό[43] και δεν έχει εγκριθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για το σκοπό αυτό[44] ούτε από τον αμερικανικό οργανισμό τροφίμων και φαρμάκων FDA μέχρι εκείνη τη στιγμή[45], κάτι που έγινε μετά από αρκετές ημέρες[46]

Αλκοόλ[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο Ιράν, όπου η κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών είναι απαγορευμένη, διαδόθηκε η φήμη ότι το αλκοόλ σκοτώνει τον ιό (ίσως ως αποτέλεσμα κακής μετάφρασης ή παρεξήγησης σε σχέση με το ότι το φαρμακευτικό οινόπνευμα χρησιμοποιούμενο εξωτερικά πράγματι σκοτώνει τον ιό) με αποτέλεσμα δεκάδες άνθρωποι να πιουν νοθευμένο αλκοόλ και τουλάχιστον 44 να πεθάνουν από δηλητηρίαση[47].

Με χαριτωμένο τρόπο για να μεγιστοποιήσουν τη διεισδυτικότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρόμοια μηνύματα προωθούν εμμέσως προϊόντα (μουρουνέλαιο, βιταμίνες), διαδίδουν επικίνδυνες ιατρικές συμβουλές (ο ήλιος και τα ζεστά ροφήματα σκοτώνουν τον ιό) και καθησυχάζουν ψευδώς (ο ιός δεν είναι πιο φονικός από μια συνηθισμένη γρίπη). Αν και πρόκειται για μηνύματα κειμένου, διακινούνται συνήθως με τη μορφή εικόνας (screenshot) δίνοντας έτσι την ψευδαίσθηση της αλήθειας που αποκαλύφθηκε και την κατέβασαν τα μεγάλα συμφέροντα και κάνοντας έτσι αδύνατη την ιχνηλάτηση της αρχικής πηγής και τη δυνατότητα διασταύρωσης και αναζήτησης βάσει του κειμένου που περιέχουν.

Υπεριώδης ακτινοβολία και απολυμαντικά[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στις 24 Απριλίου, παρερμηνεύοντας τις μελέτες που έδειχναν ότι η υπεριώδης ακτινοβολία και τα απολυμαντικά σκοτώνουν τον ιό, δήλωσε ότι χρήση υπεριώδους ακτινοβολία εντός του σώματος του ασθενούς ή ενέσεις απολυμαντικών ουσιών θα μπορούσαν να αποτελέσουν θεραπεία για τον ιό.[48] Επιστήμονες αντέδρασαν άμεσα επισημαίνοντας ότι οι προτάσεις είναι όχι μόνο αναποτελεσματικές αλλά εξαιρετικά επικίνδυνες. Εταιρία που παρασκευάζει καθαριστικά με βάση το χλώριο (χλωρίνη) αναγκάστηκε να εκδώσει ανακοίνωση ώστε οι πολίτες να μην πιουν το προϊόν της [49]

Άλλες συμβουλές[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διάφορες παραπλανητικές και ορισμένες φορές αστείες συμβουλές εμφανίστηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τις ημέρες της πανδημίας.[50]

Μια φήμη ότι η κατανάλωση σκόρδου βοηθά στην προστασία από τη μόλυνση, μοιάζει αρχικά αθώα (αν και δύσοσμη), όμως υπήρξε περιστατικό γυναίκας στην Κίνα που χρειάστηκε ιατρική αντιμετώπιση εγκαύματος από κατανάλωση 1.5 κιλού ωμού σκόρδου. Γενικά όμως δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ούτε το σκόρδο ούτε οποιαδήποτε άλλη τροφή μπορεί να προστατεύσει από τη μόλυνση από τον ιό.

Ομάδες εναλλακτικής ιατρικής στο Facebook προώθησαν την ιδέα κατάποσης κολλοειδούς αργύρου, μια υγρή μορφή διαλυμένου αργύρου σε υγρό διαλύτη. Καμία ένδειξη δεν υπάρχει για την δράση της ουσίας εναντίον του ιού και μάλιστα μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας στα νεφρά, κρίσεις, κακή απορρόφηση φαρμάκων και αργυρία, μια πάθηση του δέρματος που του δίνει ένα μόνιμο ασημί/γκρίζο χρώμα.

Άλλες συμβουλές πρότειναν την κατανάλωση νερού κάθε 15 λεπτά για να "ξεπλυθεί ο ιός, να κατέβει στο στομάχι και να διαλυθεί από τα στομαχικά υγρά". Το ζήτημα είναι ότι ο ιός προσβάλλει το αναπνευστικό σύστημα και αυτή η πρόταση δεν έχει καμία απολύτως επαφή με την πραγματικότητα.

Τέλος, κυκλοφόρησε στα social media μια ψευδής συμβουλή που αποδόθηκε αρχικά στη UNICEF (και διαψεύστηκε κατηγορηματικά αργότερα) η οποία πρότεινε ζεστά μπάνια, κατανάλωση ζεστών ροφημάτων, χρήση σεσουάρ και αποφυγή κατανάλωσης παγωτού, συμβουλές οι οποίες φυσικά δε μπορούν να επηρεάσουν τη θερμοκρασία του ίδιου του ανθρώπινου σώματος η οποία (σε έναν υγιή οργανισμό) μένει σταθερή.

Πτώση στις πωλήσεις για την μπύρα Corona[επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην αρχή της εξάπλωσης του ιού, παράλληλα εξαπλώθηκε, ενδεχομένως σαν αστείο, η είδηση ότι οι Αμερικάνοι, νομίζοντας ότι ο ιός σχετίζεται με την μεξικάνικη μπύρα Corona, απέφευγαν να την αγοράζουν και να την καταναλώνουν με αποτέλεσμα η εταιρία που την παρήγαγε να δει τις πωλήσεις της να πέφτουν κατακόρυφα. Η είδηση αποδείχτηκε ψευδής, στηρίχθηκε και καλλιεργήθηκε από καλοστημένα άρθρα με παραπλανητικούς τίτλους και δημοσκοπήσεις που χειραγωγούσαν τα αποτελέσματα. Η εταιρία έβγαλε μια απλή ανακοίνωση διάψευσης, όπου παρουσίαζε μάλιστα και αύξηση 5% στις πωλήσεις της στις Η.Π.Α. και η τάξη αποκαταστάθηκε.[51]



  1. Journalists are recognizing they’re writing a rough draft of history – and can’t say definitively ‘that’s the way it is’
  2. Ρεπορτάζ από την νέα παραλία Θεσσαλονίκης - OPEN 30-3-2020
  3. Ανάλυση χρήστη FB Μάνου Μαρκάκη
  4. Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης - 30/3/2020 17:51 έως 17:57
  5. Κορονοϊός: Ουρές αυτοκινήτων στα διόδια της Ελευσίνας παρά τα μέτρα
  6. Κορωνοϊός: Ουρές στα διόδια – Οι Αθηναίοι φεύγουν για την επαρχία
  7. Αυξημένη η κίνηση στα διόδια Ελευσίνας
  8. Κορονοϊός: Ουρές στα διόδια - Φεύγουν οι Αθηναίοι για την επαρχία; Μάλλον όχι
  9. Χρυσοχοΐδης στο ΘΕΜΑ: Να ξαναφτιάξουμε την Ελλάδα από την αρχή μετά την πανδημία του κορωνοϊού
  10. Google releases location data to show if coronavirus lockdowns are working
  11. See how your community is moving around differently due to COVID-19
  12. How Wikipedia Prevents the Spread of Coronavirus Misinformation
  13. Tech giants struggle to stem 'infodemic' of false coronavirus claims
  14. Coronavirus disease (COVID-19) advice for the public: Myth busters
  15. Coronavirus: David Icke's channel deleted by YouTube
  16. Coronavirus: David Icke kicked off Facebook
  17. Coronaviruses - National Institute of Allergy and Infectious Diseases
  18. Here’s A Timeline Of How A Bill Gates Reddit AMA Turned Into A Coronavirus Vaccine Conspiracy
  19. I’m Bill Gates, co-chair of the Bill & Melinda Gates Foundation. AMA about COVID-19.
  20. Ο Δήμος Βερύκιος στο happy day 27/04/20
  21. Ο Δήμος Βερύκιος στο happy day 28/04/20
  22. Ο Δρ. Χόντζο, ο Δήμος Βερύκιος και τα fake news στην εποχή του κορονοϊού
  23. Statement from Tasuku Honjo on COVID-19
  24. Nobel laureate Tasuku Honjo refutes 'false' quote attributed to him about the novel coronavirus
  25. Κορωνοϊός και 5G: Η θεωρία συνωμοσίας που «τρελαίνει» τη Βρετανία
  26. The latest wildly false COVID-19 conspiracy theory puts the blame on 5G
  27. Καίνε κεραίες 5G για να σταματήσουν την πανδημία
  28. Κύπρος: Έκαψαν κεραία κινητής τηλεφωνίας πιστεύοντας ότι είναι 5G
  29. Coronavirus: Scientists brand 5G claims 'complete rubbish'
  30. Coronavirus: Tech firms summoned over 'crackpot' 5G conspiracies
  31. Επικίνδυνη fake ανοησία η θεωρία για το 5G και τον κορωνοϊό - Οργισμένο μήνυμα αξιωματούχων
  32. Κορονοϊός: Αναγκάστηκε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας να «απαντήσει» στους συνωμοσιολόγους για το 5G
  33. Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας: Πήρε θέση για τη θεωρία συνωμοσίας μεταξύ 5G και κορωνοϊού
  34. Anti-vaxxers spread fear about future coronavirus vaccine
  35. Απόδειξη ότι το εμβόλιο για τον κορονοϊό περιέχει μικροτσιπ
  36. UK vaccine trial volunteer says she is 'doing fine' after online death rumours
  37. Fake stories wrongly claim Elisa Granato, one of the UK's first Covid-19 vaccine trial participants, has died
  38. Corona Virus WhatsApp Voice Message is 'fake news' say health chiefs
  39. Beware of these fake text messages and robocalls going around about the coronavirus
  40. Τραμπ: Η χλωροκίνη θα δοκιμαστεί ως φάρμακο κατά του COVID-19
  41. Amid frenzy over potential COVID-19 drug, patients see shortages and states fight reckless scripts.
  42. Ζευγάρι στις ΗΠΑ ήπιε χλωροκίνη - Πέθανε ο άνδρας, χαροπαλεύει η σύζυγος
  43. Ο κορονοϊός, η χλωροκίνη και ο Ντόναλντ Τραμπ
  44. Coronavirus and chloroquine. Has its use been approved in US?
  45. Trump wrongly claims FDA 'approved' drug chloroquine to treat the coronavirus
  46. FDA approves anti-malarial drugs Chloroquine an Hydroxycloroquine for emergency coronavirus treatment.
  47. Κορωνοϊός: Δεκάδες νεκροί στο Ιράν - Ήπιαν νοθευμένο αλκοόλ για να… καταπολεμήσουν τον ιό
  48. Coronavirus: Outcry after Trump suggests injecting disinfectant as treatment
  49. The Makers of Lysol Had To Issue a Warning Against Drinking Bleach After Trump Said It Might Cure Coronavirus
  50. Coronavirus: The fake health advice you should ignore
  51. Did Corona Beer Sales Drop Sharply Due to Fear About the Coronavirus?
Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.